Glosarioa · Arloak
Erosketetarako eta hornidura-katerako zaintza: mendekotasunak, muga-zergak eta diligentzia egokia
Erosketetarako eta hornidura-katerako zaintza lehengai kritikoen, hornitzaileen, jatorrizko herrialdeen, muga-zergen, zehapenen eta enpresa batek erosten duenari eragiten dioten diligentzia egokiaren betebeharren jarraipen sistematikoa da. Bere helburua da hornidura-arrisku bat edo kostu-aldaketa bat jakitea oraindik negoziatu, bigarren iturri bat bilatu edo stocka doitu daitekeen bitartean, ez dagoeneko fakturan agertzen denean.
Zer erosketa-erabaki dira kanpoko informazioaren mende?
Erosketa-talde batek egunero hartzen ditu arriskua enpresatik kanpo duten erabakiak:
- Bigarren iturri bat homologatzea ala ez, gaur egun hornitzaile bakar baten mende dagoen erreferentzia baterako.
- Epe luzeko kontratu bat ixtea edo ordainketa berehalakoan erostea, prezioaz eta eskuragarritasunaz espero denaren arabera.
- Osagai baten segurtasun-stocka dimentsionatzea, jatorria herrialde batean edo bide logistiko batean kontzentratuta dagoenean.
- Prezioa berrikusteko klausulak adostea, araudi-kostu berri baten mende, Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoaren ziurtagirienak bezala.
- Hornitzaile bati ebidentziak eskatzea, produktua merkaturatzen duenari dagokion diligentzia egokiaren betebehar bat betetzeko.
Erabaki horietako bakoitza hobetzen da baldintzatzen duen kanpoko gertaera aldez aurretik ezagutzen bada.
Zer Europako arauk aldatzen dute erosteko modua 2026 eta 2029 artean?
Arau batzuek erosle-enpresari erosten duenaren jatorriari eta ekoizpen-baldintzei buruzko betebeharrak lekualdatzen dizkiote. 2025eko eta 2026ko sinplifikazioko ómnibus paketeen ondoren, 2026ko urrian indarrean dagoen egutegia hau da:
| Araua | Zer eskatzen dion erosten edo inportatzen duenari | Indarrean dagoen data |
|---|---|---|
| (EB) 2024/1252 Erregelamendua, lehengai kritikoei buruzkoa[1] | Teknologia estrategikoak fabrikatzen dituzten enpresa handiek beren lehengai estrategikoen hornidura-katearen arriskua ebaluatu behar dute, gutxienez hiru urtean behin. Batzordearen 2025eko abenduaren 3ko proposamen batek enpresa horiek identifikatzea Batzordeari lekualdatzen dio[2]. | Indarrean; erreforma izapidetzen ari da |
| Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoa (CBAM), (EB) 2025/2083 Erregelamenduak aldatua[3] | Urtean 50 tona baino gehiago ziment, burdina eta altzairu, aluminio edo ongarri inportatzen dituenak CBAMaren aitorle baimendu izatea behar du[4]. | Behin betiko araubidea 2026ko urtarrilaren 1etik; ziurtagirien salmenta 2027ko otsailaren 1etik; urteko lehen aitorpena, 2027ko irailaren 30ean |
| (EB) 2023/1115 Erregelamendua, baso-soiltzerik gabeko produktuei buruzkoa, (EB) 2025/2650 Erregelamenduak aldatua[5] | Diligentzia egokia behi-aberea, kakaoa, kafea, palma, kautxua, soja eta egurraren eta haien deribatuen gainean, merkatuan sartzen dituen lehen operadorean kontzentratuta. | 2026ko abenduaren 30a enpresa handi eta ertainentzat; 2027ko ekainaren 30a mikro- eta enpresa txikientzat |
| (EB) 2024/1760 Zuzentaraua, jasangarritasunaren arloko diligentzia egokiari buruzkoa, (EB) 2026/470 Zuzentarauak aldatua[6] | Giza eskubideen eta ingurumenaren arloko diligentzia egokia 5.000 langile baino gehiago eta 1.500 milioi euroko negozio-bolumena dituzten taldeentzat. Haien hornitzaileek informazio-eskaerak jasoko dituzte. | Transposizioa 2028ko uztailaren 26ra arte; aplikazioa 2029ko uztailaren 26tik |
| (EB) 2024/3015 Erregelamendua, behartutako lanarekin egindako produktuei buruzkoa[7] | EBn merkaturatzea, edo handik esportatzea, debekatzen du behartutako lanarekin egindako produktuak, katearen edozein maillatan. | 2027ko abenduaren 14tik aplikagarria |
Arau horiei erabilera bikoitzeko produktuen esportazioen kontrola gehitzen zaie, (EB) 2021/821 Erregelamenduak arautua[8], zeinaren kontrolatutako produktuen zerrenda egintza delegatuen bidez eguneratzen den. Zerrenda horretan sartzen den erreferentzia batek aldatu egiten ditu EBtik kanpo saltzen duenaren epeak eta izapideak.
Zer iturri zaindu eta zer seinale ematen duen bakoitzak
- EBko Aldizkari Ofiziala eta BOE. Behartzen duten testuak eta datak argitaratzen dituzte: erregelamendu baten eranskina zabaltzen duen egintza delegatu bat edo aduana-izapide bat aldatzen duen agindu bat.
- Access2Markets. Europar Batzordearen atariak EBko herrialdeetako eta 140 merkatu baino gehiagoko muga-zergak, zergak, jatorri-arauak eta produktu-eskakizunak biltzen ditu[9]. Iturri alternatibo baten benetako kostua egiaztatzeko balio du.
- EBko zehapenen mapa. EU Sanctions Mapek herrialdeen araberako indarrean dauden neurri murriztaileak erakusten ditu, eta ezartzen dituzten egintza juridikoetara esteka egiten du[10].
- Batzordearen orriak araubide bakoitzari buruz. CBAMarenak gidak, erregistroa eta ziurtagirien hiruhileko prezioak argitaratzen ditu[4].
- Hornitzaile giltzarrien webguneak, emaitzak eta albisteak. Jabetza-aldaketak, planta-itxierak, ahalmen-zabalkuntzak, hartzekodunen konkurtsoak edo ziurtapen berriak.
- Sektoreko prentsa eta iturri espezializatuak. Lehengai baten prezioen eta eskuragarritasunaren bilakaera, portuetako eta bideetako gorabeherak, grebak eta meteorologia-fenomenoak.
- Patenteak. Ordezko material bati buruzko patente-familia batek erakusten du nor ari den mendekotasun bat murrizteko lanean eta zer epetan.
Nola mapatu esposizioa hornitzaile zuzenetik harago
Lehengai kritiko baten arriskua negoziatzen den hornitzailearen azpitik hainbat mailatara egon ohi da. Lehengai kritikoen Erregelamenduak 2030erako erreferentzia gisa finkatzen du hirugarren herrialde batek ere ez duela eman behar EBk lehengai estrategiko bakoitzaren urteko kontsumoaren % 65 baino gehiago[1]: kontzentrazio-irizpide bera balio du enpresa baten esposizioa neurtzeko.
- Zerrendatu epe laburrean alternatibarik ez duten erreferentziak, produktuaren materialen zerrendatik abiatuta, ez hornitzaileen zerrendatik.
- Identifikatu insumo kritiko bakoitzaren erauzketa- eta prozesatze-herrialdea, ez soilik bidaltzen den herrialdea.
- Markatu hornitzaile bakarrak eta partekatzen dituzten azpihornitzaileak.
- Esleitu erreferentzia bakoitzari aplikatzen zaizkion arauak: CBAM, baso-soiltzea, erabilera bikoitza, zehapenak.
- Bihurtu konbinazio bakoitza zaintza bat, bere kontsultarekin, iturriekin eta berrikusteaz arduratzen den pertsona batekin.
Nola neurtzen da erosketen zaintzak funtzionatzen duen
- Bigarren iturri homologatua edo homologatzen ari dena duten erreferentzia kritikoen ehunekoa.
- Zaintza aktibo batek estaltzen dituen hornitzaile kritikoak, hornitzaile kritiko guztiekin alderatuta.
- Taldeak araudi-aldaketa bat aplikazio-datarekin alderatuta zenbateko aurrerapenez ezagutzen duen.
- CBAMak edo baso-soiltzearen erregelamenduak eragindako erreferentziak, aplikazio-data baino lehen identifikatuak.
- Erosketa-erabakiak, motibatu zituen iturriarekin dokumentatuta.
Zer egiten duen Inngumak erosketetan eta hornidura-katean
Inngumak etengabe monitorizatzen ditu albisteak eta weba, araudia eta BOE, patenteak, hornitzaileen eta lehiakideen webguneak eta iturri espezializatuak. Innguma AAk bikoiztuak multzokatzen ditu eta seinale bakoitza kategoriaka, erakundeka, lekuka eta gertaera motaka sailkatzen du, eta, hala, planta-itxiera bat edo muga-zerga berri bat testuinguruko albiste batetik bereizten dira. Taldeak baliozkotzen duena Liburutegian gordetzen da, bere iturriarekin, etiketekin eta iruzkinekin, eta handik buletinak bidaltzen dira, AAz sortutako laburpenekin. Pertsonek erabakitzen dute zer zaintzen den eta zer iristen zaion erosle bakoitzari. Egin ezazu zure taldearekin edo gurearekin.
Erabilera-kasua
Horrela aldatzen da eguneroko lana
- Azpihornitzaile baten planta baten itxiera hornitzaileak atzerapenak iragartzen dituenean jakiten da.
- CBAMaren edo diligentzia egokiaren kostua aurrekontua ixterakoan agertzen da, ez negoziatzean.
- Erosle bakoitzak bere posta elektronikoan gordetzen du bere hornitzaileei buruz dakiena.
- Zaintza berrikusten duzunean
Lehengai baten esportazio-murrizketei buruzko albiste bat iristen da, lekuaren eta gertaera motaren arabera sailkatuta, hari buruz lehen argitaratutakoarekin batera.
- Taldearen buletinean
Hornitzaile kritikoen, muga-zergen eta CBAM edo baso-soiltzearen erregelamendua bezalako arauen berritasunak, AAz sortutako laburpenarekin.
- Kontratu bat berritu aurretik
Hornitzailearen historikoa Liburutegian: emaitzak, gorabeherak eta jabetza-aldaketak, bakoitza bere iturriarekin.
Kostu-aldaketa kontratua oraindik irekita dagoen bitartean ezagutzen da.
Homologazioa hornitzaile bakarrak huts egin aurretik hasten da.
Hornitzaile bakoitzari buruz dakitena bere iturriarekin dokumentatuta geratzen da, diligentzia egokirako.
- Albisteen eta webaren, hornitzaile giltzarrien webguneen eta lehengaiei buruzko iturri espezializatuen etengabeko monitorizazioa.
- Muga-zergei, zehapenei, CBAMari, baso-soiltzeari eta erabilera bikoitzari buruzko araudiaren eta BOEren jarraipena.
- AAz sailkatzea erakundearen, lekuaren eta gertaera motaren arabera, eta hornitzailearen eta lehengaiaren araberako historikoa Liburutegian.
Zein hornitzaile homologatzen den, zenbat stock mantentzen den eta zer negoziatzen den erosketa-taldeak erabakitzen du. Inngumak erabaki horiek oinarritzen dituen informazioa biltzen eta antolatzen du.
- Zaintza bat: epe laburrean alternatibarik ez duten lehengaiak
- Zaintza bat: hornitzaile bakarrak eta haien azpihornitzaileak
- Zaintza bat: CBAM, baso-soiltzea, zehapenak eta erabilera bikoitza, zure erreferentziei aplikatuta
Ohiko erabilera baten adibidea.
Iturriak eta erreferentziak
- [1] (EB) 2024/1252 Erregelamendua, lehengai kritikoen hornidura segurua eta jasangarria bermatzeko esparru bat ezartzen duena. EUR-Lex. 2024
- [2] Europako Parlamentua, Lege-behatokia. Amendments to the Critical Raw Materials Act, 2025/0385(COD) prozedura. 2025
- [3] (EB) 2025/2083 Erregelamendua, (EB) 2023/956 Erregelamendua aldatzen duena, Karbonoaren Mugako Doikuntza Mekanismoa sinplifikatzeko eta indartzeko. EUR-Lex. 2025
- [4] Europar Batzordea, DG TAXUD. CBAM definitive regime. 2026
- [5] (EB) 2025/2650 Erregelamendua, baso-soiltzerik gabeko produktuei buruzko (EB) 2023/1115 Erregelamendua aldatzen duena. EUR-Lex. 2025
- [6] Europar Batzordea. Enpresen diligentzia egokia jasangarritasunaren arloan. 2026
- [7] (EB) 2024/3015 Erregelamendua, behartutako lanarekin egindako produktuak Batasuneko merkatuan debekatzeari buruzkoa. EUR-Lex. 2024
- [8] (EB) 2021/821 Erregelamendua, erabilera bikoitzeko produktuen esportazioak kontrolatzeko Batasuneko araubidea. EUR-Lex. 2021
- [9] Europar Batzordea. Access2Marketsi buruz
- [10] data.europa.eu, EBren Argitalpen Bulegoa. Find out about EU restrictive measures across the globe through the EU Sanctions Map